ایمنی در عملیات پرتونگاری (Safety in Radiation)

دوره آموزشی ایمنی در عملیات پرتونگاری (Safety in Radiation) با مدرک بین المللی - HSE Arya

 

ایمنی پرتونگاری چیست؟

امروزه کاربرد منابع و تجهیزات پرتوزا در فناوري هاي نوین صنعتی از جایگاه ویژه اي برخوردار بوده و همگام با توسعه این فناوري ها رو به گسترش نیز می باشد. با وجود این که کاربرد پرتوها در امور مختلف بسیار مفید و منحصر بفرد می باشد لیکن عدم رعایت نکات ایمنی می تواند خطرات جدي براي کارکنان، مردم، محیط زیست و حتی نسل هاي آینده به همراه داشته باشد. خطرات بالقوه اینگونه پرتوها به فوریت و پس از شناخت مواد پرتوزا در بیش از یک صد سال پیش کشف گردیده است. با پیشرفت در زمینه شناسایی خطرات و توانایی در اندازه گیري پرتوهاي یونساز، الزامات مربوطه در خصوص اقدامات حفاظتی رو به گسترش و توسعه نهاد. استفاده از معیارهاي حفاظتی به منظور حصول اطمینان از عدم تجاوز از حدود دز 1 مشخص شده در استانداردهاي پایه حفاظت در برابر اشعه و رعایت اصل ALARA در رادیوگرافی صنعتی الزامی می باشد.

 

 

مخاطبان دوره ایمنی پرتونگاری و کار با مواد رادیواکتیو

1- کارشناسان پرتوکار

2- کارشناسان و مسئولین ایمنی

 

 

سرفصل دوره ایمنی پرتونگاری و کار با مواد رادیواکتیو

1- تعاریف و اصطلاحات

  • آلودگی: وجود ناخواسته مواد پرتوزا درون یا روي یک ماده یا بدن انسان یا هر جاي دیگر که می تواند زیان آور باشد
  • اقدام حفاظتی: مداخله به منظور پیشگیري و یا کاهش دز افراد در شرایط پرتوگیري ممتد و یا در حالت اورژانس(سانحه)
  • پرتوگیري: عمل یا شرایط قرار گرفتن در معرض تابش پرتو را پرتوگیري می گویند. پرتوگیري می تواند شامل پرتوگیري خارجی (از منابع خارج بدن) یا پرتوگیري داخلی (از منابع داخل بدن) باشد. پرتوگیري را می توان به صورت پرتوگیري عادي یا پرتوگیري بالقوه، پرتوگیري شغلی یا عمومی، پرتوگیري لحظه اي یا ممتد طبقه بندي نمود
  • اتاقک موقت پرتونگاري: یک محفظه ساخته شده مسقف یا بدون سقف با دیوارهاي محافظ از جنس سیمان یا سرب و حداقل ارتفاع 2/2 متر می باشد به نحوي که منطقه تحت کنترل محصور به داخل اتاقک گردد. تا حد امکان باید مجهز به درب محافظ یا ورودي به شکل مارپیچ باشد و پرتونگاران باید از خارج از اتاقک مزبور و با استفاده از سیستم کنترل از راه دور عملیات پرتونگاري را هدایت نمایند

 

2- الزامات چشمه هاي پرتونگاري صنعتی و هلدرها

مواردی که در این مورد باید مدنظر قرارگیرد شامل: معیارهاي انتخاب چشمه، کپسول سازي چشمه هاي پرتوزا، آزمایش هاي لازم براي تضمین یکپارچگی و مقاومت کپسول چشمه پرتوزا، ضوابط لازم براي هلدرها و... می باشد.

 

3- الزامات دوربین هاي پرتونگاري صنعتی و تجهیزات کمکی آن

مواردی که در این مورد باید مدنظر قرارگیرد شامل: ضوابط ایمنی حائز اهمیت براي دوربین هاي پرتونگاري، تجهیزات کمکی دوربین و... می باشد که باید مورد توجه قرارگیرد.

 

4- الزامات نگهداري و حمل و نقل چشمه هاي پرتونگاري صنعتی

ازجمله این الزامات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • محل نگهداري باید مجهز به درب و قفل مناسب بوده و تحت کنترل و نظارت افراد واجد صلاحیت باشد
  • محل نگهداري نباید در مجاورت مواد منفجره، محترقه، خورنده و فیلم هاي خام پرتونگاري واقع گردد
  • محل نگهداري باید از مواد و مصالح محکم و مقاوم در برابر آتش ساخته شده باشد همچنین امکان ورود افراد غیر مجاز وجود نداشته باشد
  • تعویض هلدر حاوي چشمه از یک دوربین به دوربین هاي دیگر تحت اختیار دارنده پروانه براساس ضوابط این مدرك و با اطلاع واحد قانونی بلامانع است
  • چشمه دوربین هاي پرتونگاري نباید از محلی به محل دیگر بدون اطلاع واحد قانونی منتقل گردند همچنین محل جدید باید مطابق ضوابط این مدرك طراحی و ساخته شود

 

5- حمل و نقل دوربین یا کانتینر حاوي چشمه پرتونگاري صنعتی

ازجمله این الزامات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • حمل و نقل دوربین یا کانتینر حاوي چشمه توسط وسیله نقلیه عمومی ممنوع است
  • برچسب مخصوص شامل علامت خطر اشعه کلمه" توجه "و جمله هشدار دهنده باید بر روي ماشین نصب گردد
  • حداقل یک نفر پرتوکار واجد صلاحیت مجهز به دزیمتر TLD ،دزیمتر قرائت مستقیم و دزیمترمحیطی باید همراه وسیله نقلیه باشد
  • چشمه باید در موقعیت ایمن خود در دوربین قرار گیرد و سیستم کنترل چشمه قفل و کلید آن خارج گردد. همچنین درپوش هاي جلو و عقب بطور محکم اتصال داده شود
  • جهت حمل با قطار باید دوربین در قسمت بار قرارداده شود و حمل در قسمت مسافر ممنوع استبعلاوه باید یک نفر زمان رسیدن به مقصد، جهت تحویل دوربین حضور داشته باشد

 

6- الزامات تجهیزات رادیوگرافی با اشعه ایکس

ازجمله این الزامات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در سایت هاي باز، رادیوگرافی باید حداقل توسط دو نفر پرتونگار واجد صلاحیت و مورد تأیید واحد قانونی انجام پذیرد.
  • اعضاء تیم رادیوگرافی باید در تمام مدت رادیوگرافی تردد افراد را به نحوي کنترل نمایند که از توقف بی مورد و ورود ناگهانی آنها به ناحیه کنترل شده جلوگیري نموده و قبل از ورود افراد غیر مجاز به ناحیه کنترل شده، پرتودهی قطع گردد.
  • در قسمت هایی از پروژه که احتمال حضور افراد عادي زیاد است، نظیر مکان هاي نزدیک مناطق مسکونی، معابر عمومی و ... دارنده پروانه باید به تعداد کافی نیروهاي کمکی جهت کنترل ورود افراد به ناحیه کنترل شده در اختیار اعضاي تیم رادیوگرافی قرار دهد.
  • دارنده پروانه تجهیزات رادیوگرافی باید از اینکه آسیب هاي واردشده به تجهیزات و یا تغییرات قابل ملاحظه بوجود آمده در مقدار نشتی منابع پرتو، در نظر گرفته شده و به آن توجه شده است اطمینان یابد.
  • دارنده پروانه تجهیزات رادیوگرافی باید از تقلیل پرتوگیري هاي پرتوکاران تا حداقل میزان و نیز عدم تجاوز پرتوگیري آنان از حدهاي دز ارائه شده اطمینان یابد.

 

7- الزامات سایت هاي رادیوگرافی صنعتی

ازجمله الزامات سایت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عملیات رادیوگرافی در سایت باز باید توسط یک تیم شامل حداقل دو نفر پرتونگار انجام شود.
  • امکانات و تدابیر لازم باید به نحوي پیش بینی گردد که پرتونگاران به سهولت بتوانند از ورود افراد غیر مجاز به ناحیه کنترل شده جلوگیري به عمل آورند.
  • اعضاء تیم رادیوگرافی باید پیش از شروع عملیات رادیوگرافی، مرزهاي ناحیه کنترل شده (اطراف، بالا، پایین) را با موانع فیزیکی یا هر روش ممکن دیگر مشخص و مسدود نموده و بر روي مرز به تعداد کافی علامت استاندارد خطر اشعه که روي آن عبارت خطر پرتوگیري، ورود افراد متفرقه ممنوع نوشته شده باشد، نصب نمایند.
  • در قسمت هایی از پروژه که احتمال حضور افراد عادي زیاد است، نظیر مکان هاي نزدیک مناطق مسکونی، معابر عمومی و ... دارنده پروانه باید به تعداد کافی نیروهاي کمکی جهت کنترل ورود افراد به ناحیه کنترل شده در اختیار اعضاي تیم رادیوگرافی قرار دهد.

 

8- پایش پرتو و حدود پرتوگیري

ازجمله این الزامات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • قابلیت پایش پرتوهاي داراي انرژي مختلف را که از چشمه هاي مورد استفاده در رادیوگرافی صنعتی ساطع می شوند، داشته باشند
  • دارنده پروانه رادیوگرافی صنعتی، پس از کسب دستورالعمل هاي لازم از واحد قانونی، باید مطمئن شود که تجهیزات پایش پرتو کافی و مناسب در دسترس دارد
  • دزیمترهاي قابل حمل با حساسیت مناسب در برابر انرژي، می توانند در محدودة کاري رادیوگرافی صنعتی براي پایش به عنوان سطوح پرتو مورد استفاده قرار گیرند
  • کالیبراسیون می بایستی متناسب با نوع و انرژي پرتوهایی که دزیمتر در معرض پرتو آنها قرار می گیرد انجام گیرد. اعتبار کالیبراسیون ها براي واحد قانونی زمانی قابل قبول خواهد بود که توسط یک شخص و یا سازمانی که از نظر واحد قانونی در این زمینه به رسمیت شناخته می شود، انجام گردد

 

9- قواعد کاری پرتونگاری

در تهیه قواعد کاري باید روش ها و برنامه هاي کنترل و نظارت بر دستورالعمل هاي زیر در نظر گرفته شود:

  • استفاده از دوربین پرتونگاري و تجهیزات کنترل از راه دور
  • ایمنی تجهیزات پرتونگاري شامل سیستم قفل دوربین پرتونگاري یا دستگاه ایکس
  • روش هاي حصول اطمینان از حرکت و موقعیت چشمه پرتوزا یا جهت دسته پرتو اشعه ایکس
  • نحوه استفاده و کاربردهاي گوناگون دزیمتر محیطی و روش کار در صورتی که اشکالی در دزیمتر محیطی رخ دهد
  • جدول بازرسی دوره اي کلیه تجهیزات از قبیل دوربین پرتونگاري، تجهیزات کنترل از راه دور، ابزارهاي چشمه گیر، دزیمترهاي محیطی، هشداردهنده هاي فردي، علائم هشدار و...

 

10- ثبت، حسابرسی و پسمانداري چشمه هاي مورد استفاده در رادیوگرافی

ازجمله این الزامات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دارنده پروانه باید در هر زمان، نقل و انتقال منابع پرتو تحت اختیار خود را به واحد قانونی اظهار نماید.
  • دارنده پروانه در هر زمان که متوجه مفقود شدن یک دستگاه اشعه ایکس یا چشمه پرتوزا گردد باید بلافاصله واحد قانونی را مطلع نماید.
  • مالک یا تأمین کننده دستگاه هاي رادیوگرافی باید قبل از اقدام به فروش یا انتقال و یا واگذاري تجهیزات نسبت به اخذ مجوزهاي لازم از واحد قانونی اقدام نماید.
  • دارنده پروانه باید حداقل هر سه ماه یکبار کلیه چشمه هاي تحت اختیار خود و محل استقرار آنها را بازرسی و کنترل نماید و نسبت به ثبت آنها اقدام نماید. این اطلاعات باید در هر زمان جهت ارائه به بازرسین واحد قانونی در دسترس باشد.

 

11- معاینات و آزمایش هاي پزشکی کارکنان

ازجمله این الزامات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در مناطقی که امکان خطر پرتوگیري وجود دارد میزان پرتوگیري باید به وسیله شخص صلاحیت دار مشخص و ثبت گردد.
  • اگر خطر تنها محدود به پرتوگیري خارجی باشد کنترل فردي باید بطور مداوم (با استفاده از فیلم بچ و اطاقک یونیزاسیون جیبی یا دوزیمترهاي مخصوص دیگري که کارکنان همراه دارند) انجام گیرد.
  • اگر خطر شامل قرار گرفتن فرد در معرض منبع باز رادیواکتیو باشد کنترل فردي نیز باید شامل سنجش آلودگی اشخاص به مواد رادیواکتیو و در صورت امکان تعیین مقدار مواد رادیواکتیو موجود در بدن باشد.
  • به اشخاصی که قصد دارند در محلی که خطر پرتوهاي یونساز وجود دارد کار کنند نباید قبل از انجام آزمایشهاي پزشکی اجازه کار داده شود و این آزمایشها نباید زودتر از دو ماه قبل از شروع کار انجام شده باشد.

 

 

جهت مشاهده سایر دوره ها کلیک نمایید

 

درباره ما | حریم خصوصی | ثبت شکایت | قوانین سایت

تمامی حقوق این سایت متعلق به HSEARYA می‌باشد.

Designed by TAMDATA

بالا