ایمنی در آزمایشگاه (Laboratory Safety)

دوره آموزشی ایمنی در آزمایشگاه (Laboratory Safety) با اعطای مدرک بین المللی

 

ایمنی در آزمایشگاه چیست؟

مواد شیمیایی خطرناک، تهدیدات جدی را برای سلامت فرد در آزمایشگاه های بالینی، صنعتی و دانشگاهی دارند. مواد شیمیایی خطرناک آزمایشگاهی شامل: عوامل سرطان زا، کارسینوژن ها، سموم و محرک ها، مواد خورنده و مواد حساسیت زا و... می باشند. در یک آزمایشگاه ایمن و استاندارد در صورت رعایت موارد ایمنی حوادث و یا جراحات به ندرت اتفاق می افتند. وقتی یک حادثه یا جراحت اتفاق میافتد عموما به دلیل رعایت نکردن نکات ایمنی و بی توجهی به آنهاست. بهترین راه برای جلوگیری از این حوادث، آشنایی با خطرات ممکن در آزمایشگاه است.

 

مخاطبان دوره ایمنی در آزمایشگاه:

1- کارشناسان ایمنی زیستی

2- مسئولین ایمنی آزمایشگاه ها

3- کارکنان آزمایشگاه های صنعتی و دانشگاهی

 

سرفصل دوره ایمنی در آزمایشگاه:

 

1- خطرات آزمایشگاه ها

ترشح و پاشیدن مواد، بلع و تنفس مواد، تماس مستقیم با مخاط و پوست، بریدگی در اثر وسایل تیز و برنده، ایجاد جراحت به دلیل فرورفتن سوزن در پوست، برداشت مایعات بوسیله پی پت با دهان و... از جمله این خطرات می باشند.

 

2- مخاطرات عمده در آزمایشگاه

آتش، شكستن ظروف شيشه‌اي، اجسام تيز، پاشش، ظروف تحت فشار و گازهاي سيلندر گرما، سرما، مخاطرات شيميايي، مخاطرات بيولوژيكي، تشعشات و...

 

3- خطرات شیمیایی

صدمات خارجی: از مواجهه پوستی با مواد خورنده یا سوزش آور از قبیل اسیدها، مواد پایه ای یا نمکهای انبارشده بوجود می آید.

صدمات داخلی: از تاثیرات سمی یا خوردنده مواد جذب شده توسط بدن ایجاد میگردد.

 

4- خطرات بیولوژیک

        ازجمله اقدامات لازم در مواجهه با این خطرات شامل:

  • کارکنان آزمایشگاه را در مقابل تتانوس و تیفویید، هپاتیت B یا دیگر بیماریهای عفونی واکسینه کنید.
  • سیگار نکشید یا چیزی در میز کاری نخورید. آب نوشیدنی را در خارج از آزمایشگاه فراهم کنید. ترجیحا از نوع آبخوری آبفشانی باشد.
  • هیچ گاه پیپت های استفاده شده را بالای میز، کارتهای آزمایشگاه یا در سینکها بدون اینکه به اندازه کافی گندزدایی شده باشند، قرار ندهید.
  • عملیات ترقیق سازی را بوسیله دمش هوا از طریق پیپت به داخل محیط کشت انجام ندهید. از یک وسیله که به دهان و به انتهای پیپت وصل می‌شود برای پیشگیری از بلعیدن اتفاقی ماده استفاده کنید.

 

5- خطرات تشعشع

  • از حوادثی که ممکن است در مواجه با پرتوهای خطرناک پیش بیاید، اجتناب کنید.
  • تمامی افراد مرتبط با مواد رادیواکتیو بایستی خطرات بهداشتی همراه آنرا بدانند.
  • در آزمایشگاههای پرتو ایکس، فرابنفش و مواد رادیواکتیو، یک دستورالعمل ایمنی مناسب یا کتابچه ایمنی آزمایشگاه تهیه نمایید.

 

6- خطرات فیزیکی

  • از تجهیزاتی با روکش خراب یا شکسته استفاده نکنید.
  • تمامی تجهیزات الکتریکی را اتصال به زمین داده یا از دو عایق استفاده کنید.
  • الکتریسیته: استفاده نادرست از وسایل الکتریکی می تواند موجب نشت برق، حریق، انفجار و شوکهای الکتریکی خطرناک شود.

 

7- خطرات مکانیکی

  • تجهیزات آزمایشگاهی نیازمند حفاظ گذاری شامل پمپهای خلا، مخلوط کننده ها، خردکننده ها و آسیاب ها می باشند.
  • تجهیزاتی از قبیل سانتریفوژ ها که دارای قطعات با سرعت بالا هستند و ابزارهایی که ارتعاش دارند برای پیشگیری از تمایل به خروج از مرکزشان در محلی دور از بطریها و سایر موادی که ممکن است از روی قفسه ها یا میز در اثر ارتعاش بیافتد قرار میگیرد.

 

8- خطرات گازهای تحت فشار

  • انتقال سیلندرهای گاز فقط بوسیله گاریها و ماشینهای مخصوص انجام می شود
  • سیلندرهای گاز اگر به صورت نامناسب حمل شوند ممکن است منفجر شده یا مانند راکت پرتاب شوند
  • اگر آتش گیر باشد دارای خطرات قابل مشاهده بوده و اگر محتویاتشان سمی باشد، منجر به مرگ می شوند
  • سیلندرهای گاز بطور ایمن و مناسب انبار شده، منتقل و استفاده شوند و رگلاتور از روی سیلندرها در طی ذخیره سازی و انتقال برداشته شده و درپوش نصب گردد

 

9- اصول کلی ایمنی در آزمایشگاهها

  • سیگار کشیدن ممنوع است.
  • اجتناب از شوخی های بی مورد
  • توجه کافی به مخاطرات مواد شیمیایی
  • هرگز صورت بيني و چشمهايتان را لمس نكنيد
  • خوردن و آشامیدن در آزمایشگاه ممنوع است
  • از وسایل حفاظت فردی مناسب استفاده شود

 

10- آزمايشگاه استاندارد OSHA

  • همه مواد شيميايي داراي MSDS باشد.
  • به پرسنل اطلاعات وآموزش لازم داده شود.
  • فردي بعنوان مدير ايمني شيميايي معين شود.
  • بايد آلايندههاي موجود در محل كار پرسنل زير حد مجاز باشد.

 

11- علائم خطر در آزمایشگاه

در مورد علایم هشدار دهنده میتوان گفت: این علائم بر روی مواد و دستگاه های آزمایشگاهی باید نصب شوند و توسط کمیته ایمنی هر آزمایشگاه بررسی شود و نبودن آنها امتیاز یک منفی برای یک آزمایشگاه خواهد بود.

 

12- رعایت نکات اساسی جهت کار کردن در شرایط ایمن در آزمایشگاه‌ها

  • پوشيدن روپوش آزمايشگاهي در محيط آزمايشگاه الزامي است.
  • ظروف، دستكش و میز کار آلوده را باید بخوبی با آب سرد شست.
  •  ظروف، دستكش و میز کار آلوده را باید بخوبی با آب سرد شست.
  • مواد شیمیایی و فرار بايد در ظروف دربسته نگهداري شوند تا از امكان پخش بخارات و ذرات آنها جلوگيري شود.
  • در هنگام تماس با اين مواد حتماً از دستكش‌های مخصوص برای هر ماده استفاده كنيد و در صورت تماس مواد با بدن، محل تماس را با آب سرد جاري حداقل براي مدت 5 دقيقه شستشو دهيد.
  • همه مواد شيميايي مورد استفاده بايد به برچسب‌هایي كه كلمات سمي يا خطرناك روي آنها نوشته‌ شده مجهز باشند. و به علائم هشدار دهنده بر روي وسايل و مواد شيميائي توجه كامل شود.

 

13- MSDS

مخفف Material Safety Data Sheet به معنای برگه هاي اطلاعات ايمني مواد شيميائي است. اين اطلاعات ميتواند با شكل و شمایل يك آرم و يا بصورت برگه اي حاوي اطلاعات نوشتاري باشد.

 

14- وضعيت عمومي آزمايشگاه‌ها

  • جایگزینی مواد، تجهیزات و فرآیندهای پرخطر با مواد و تجهیزات با خطر کمتر یا بدون خطر.
  • جایگزینی مواد، تجهیزات و فرآیندهای پرخطر با مواد و تجهیزات با خطر کمتر یا بدون خطر.
  • هواي آزمايشگاه به‌ هيچ‌وجه نبايد آلوده باشد. استشمام هرگونه بو در آزمايشگاه، حتي نشان ‌دهنده عدم ايمني و آلودگي آن آزمايشگاه است.

 

15- تجهیزات ایمنی برای آزمایشگاه

  • پتوهای حریق
  • دوشهای ایمنی
  • سپرهای حفاظتی
  • جعبه های ایمنی
  • شوینده های چشمی
  • تجهیزات خاموش کننده آتش

 

16- اقدام ایمنی در موقع پاشش مواد شیمیایی

  • اگر پاشش در خارج از هود اتفاق بیفتد، کلیه کارکنان باید تخلیه شوند.
  • گزارش دقیق پاشش شامل نام ماده شیمیایی، مقدار پاشش، محل دقیق پاشش و... تدوین و ارائه گردد.

 

17- هودهای آزمایشگاهی

  • هودهای فیوم: برای حفاظت کارکنان از مواد خطرناک، هودهای فیوم جریان هوایی را از آزمایشگاه درون هود، فراهم می کنند. هوا، بعلاوه هر ماده سمی توسط هود مکش می شود.
  • هودهای با جریان آرام:‌ هود جریان آرام، هوایی برای اجتناب از آلودگی نمونه ها بوسیله محیط آزمایشگاه فراهم میسازد اما هیچ سیستم مکشی نداشته و کارگران را از نمونه‌های منتشر شده حفاظت نمی کند.
  • هودهای خطرناک بیولوژیک: هود خطر بیولوژیکی یک هود فیوم با جریان آرام ویژه است که برای پیشگیری از آلودگی بیولوژیکی کشتها بصورت همزمان، ارگانیسمهای کشت را از تماس با کارگران، انتقال ارگانیسمهای زنده یا اسپور بوسیله جریان غشایی و سیستم مکش جلوگیری می‌کند.
  • رسپیراتورها: رسپیراتورها بایستی برای موقعیتهای اضطراری که در مواجهه با گازها، فیومها یا آیروسلها بوجود می‌آید در دسترس باشد و اتاق قبل از ورود تهویه گردد.

 

18- تجهیزات حفاظت فردی آزمایشگاه:

این تجهیزات شامل: روپوش آزمایشگاه، دستکش ها، کفشها، کلاه و... می باشد.

 

19- ذخیره سازی مواد

در ذخیره سازی مواد ضروری است که بدانیم:

  • حلالهای آتش گیر را در محفظه هایی که بوسیله NFPA تایید شده یا یخچالهای ضد حریق نگهداری کنید.
  • از مخزنهای برچسب دار استفاده کنید و محوطه ای جداگانه برای انبار کردن مواد خطرناک بیولوژیک یا بسیار سمی در نظر بگیرید.
  • مواد شیمیایی که واکنش می دهند یا آتش سوزی باعث می شوند را با هم انبار نکنید. ترجیحا ترکیبات و مواد خطرناک را در یک محل مشخص انبار نمایید.

 

20- کیتهای ریزش شیمیایی

  • از کیتهای با سایز مناسب برای جمع آوری اسیدها،‌ قلیاها و حلالها استفاده کنید.
  • محیطهای کاری و انبار را با کیتهای ریزش شیمیایی مجهز کنید که از منابع تجاری یا در آزمایشگاه تهیه میشود.

 

21- مدیریت پسماندهای خطرناک

       چهار اولویت در مدیریت پسماندها خطرناک شامل:

  • کاهش ریسک مواجهه افراد
  • ایجاد حداقل ممکن پسماند
  • کاهش سمیت پسماندها با جدا سازی
  • حداقل پتانسیل آسیب به محیط زیست

 

22- روشهای دفع مواد زاید آزمایشگاه

این روشها شامل: سوزاندن، تبخیر سازی، هضم کردن، واکنش شیمایی و... می باشد.

 

23- نکات ایمنی در دفع مواد زاید آزمایشگاه

  • استفاده از PPE برای حمل و نقل
  • اجتناب از دفع مواد شیمیایی در فاضلاب
  • پر کردن ظروف پسماند شیمیایی در زیر هود
  • شستشوی کلیه ظروف شیشه ای و پلاستیکی پس از اتمام کار

 

24- اصول ایمنی در آزمایشگاه

  • گرمای خشک و عملیات شیمیایی برای استریل سازی وسایل غیرپلاستیکی به کار می‌رود.
  • تمامی مواد سمی یا عفونی و تمامی تجهیزات آلوده یا وسایل را قبل از شستن، انبار کردن یا از بین بردن، ضدعفونی کنید.
  • اتوکلاو کردن یکی از روشهای استریل سازی است اگر تجهیزات در کیسه های پلاستیکی درون اتوکلاو قرار دارد به آن آب بیافزایید تا گرما مرطوب باشد.

 

 

 

 

درباره ما | حریم خصوصی | ثبت شکایت | قوانین سایت

تمامی حقوق این سایت متعلق به HSEARYA می‌باشد.

Designed by TAMDATA

بالا